OUTDOOR PLAY

       LARGE MOTOR AND OUTDOOR PLAY – ERKEN ÇOCUKLUKTA DIŞ MEKAN KULLANIMI VE DIŞ MEKAN OYUNU

 

Tanımı ve Planlanması

Oyun, ilk yıllarda çocukların gelişimi için çok önemlidir. Çocuklar oyun sırasında eğlenirler, tüm enerjilerini ve ilgilerini oyun üzerinde yoğunlaştırırlar ve bu süreçten doğal olarak pek çok deneyim edinirler. Çocuk, oyunla çevresini ve kendini tanır, bilgi ve beceriler edinir. Arkadaşlarıyla oynarken onlarla ilişki kurar. Oyun, çocukluk çağında öğrenme ve sağlıklı gelişimin önemli bir aracıdır ve aslında çocuk için oyundan daha zevkli ve etkili bir öğrenme aracı da yoktur. Çocuk için her hareket bir oyuna dönüşebilir. Çocuk oyun sırasında hareket kapasitesini, vücuduyla yapabildiklerini keşfeder.

Motor, insan vücudunun hareket etme yeteneğidir ve ikiye ayrılır. Büyük motor gelişimi, hareket etmek için vücuttaki büyük kas gruplarını içerir. Örneğin; yürümek, koşmak, zıplamak, yüzmek, sekmek, tırmanmak, bisiklet sürmek, dans etmek, top atıp tutmak gibi. İstisnalar olsa da çoğu kez kendiliğinden gelişen hareketlerdir. Bedensel olarak çocuklar önce büyük motor becerilerini geliştirir, kollarını bacaklarını kontrol etmeyi öğrenir daha sonra ince motor becerilerinin kullanımına geçerler.

Bebeklerde ilk büyük motor becerilerinin geliştiği görülmektedir. Çocukların kasları ve kemikleri zamanla daha da güçlenir ve böylece daha çok aktiviteler yapabilirler. 2-3 yaş itibariyle çocuğun dengesi ve koordinasyonu daha iyi olur ve motor gelişimi hızla ilerler. Birkaç yıl içinde tamamen bağımlı bir bebekten aktif ve girişimci bir çocuğa dönüşür. 2-3 yaş dönemi çocuklar, keşfetme isteği ile çok aktif olurlar, sürekli hareket halindedirler ve motor yeteneklerini pratik ederler. Bebeklik döneminde, kafasını kaldırma, dönme ve oturma da büyük motor gelişim örneklerinden bir kaçıdır. Gelişmekte olan çocuklar 3-5 yaşları arasında oldukları zaman, büyük motor gelişim örnekleri arasında; bir ayak üzerinde koşma, atlama, dengede durma, top atma, tekme atma, merdivenleri veya oyun alanı ekipmanlarını tırmanma ve üç tekerlekli bisiklet kullanma gibi becerileri edinirler. Oyun yoluyla, çocuklar büyük vücut hareketlerinin yanı sıra eller ve parmakların küçük hareketlerini de kontrol edebilir ve koordine edebilir. Erken çocukluk döneminde çocuklara motor gelişimleri için düzenli fırsatlar sağlanır ve oyun etkinlikleri planlanır.

Aşağıda bir çocuğun büyük motor gelişim aşamaları verilmiştir.

Ø  1 ay Yüzüstü dururken başını refleks ile hafifçe kaldırabilir.

Ø  2 ay Yüzüstü dururken göğüs kafesini hafifçe kaldırabilir. Sırtüstü pozisyonda kollar ve bacakları ile simetrik vuruş hareketleri yapabilir.

Ø  3 ay Yüzükoyun pozisyonda kolları üzerine yaslanarak gövdesini kaldırabilir. Başını dik tutma hareketini gerçekleştirir. Banyo yaparken hareketlidir.

Ø  4 ay Yan yatarken sırtüstü dönebilir. Destekle oturmaya başlar.

Ø  5 ay Sırtüstü yatarken başını 45° kaldırabilir. Bacaklarını dümdüz yukarı doğru kaldırabilir. Kucakta otururken nesne tutabilir.

Ø  6 ay Yüzükoyun pozisyonda elleri üzerine yaslanarak gövdesini kaldırabilir. Sırtüstü pozisyondayken yüzükoyun dönebilir, yatar pozisyonda ayağını ağzına götürebilir. Çocuk sandalyesinde oturabilir, hareket eden nesneyi tutabilir. Koltuk altlarından tutunca ayakta durabilir.

Ø  7 ay Yüzükoyun pozisyondayken sırtüstü dönebilir. Desteksiz, tek başına oturabilir. Ayakta durur pozisyonda (koltuk altlarından tutulurken) sırayla ayaklarını kaldırabilir.

Ø  8 ay Yüzükoyun pozisyonda tek el üstünde durabilir, diğer elini nesne almak için kullanabilir. Yardımla ayakta durabilir ve olduğu yerde yürür hareketi yapabilir.

Ø  9-10 ay Tutunarak ayakta durabilir. Emekleyebilir. Oturur pozisyonda öne hareket edince dengeyi kaybetmez.

Ø  11-12 ay Yardımla ya da yardımsız yürüyebilir, oturduğu yerde kendi kendine dönebilir. Yatar pozisyondan oturur pozisyona gelebilir. Mobilyalara tutunarak ayağa kalkabilir. El ve ayaklarını kullanarak yürüyebilir.

Ø  13-14 ay Yürürken henüz aniden duramaz. Emekleyerek merdiven çıkar. Yardımsız ayakta durabilir.”

Ø  15-16 ay Yatar pozisyondan ayağa kalkabilir.

Ø  17-18 ay Koşabilir, çömelebilir, yardımla merdiven çıkabilir. Ayaktayken düşmeden oyuncağını fırlatabilir.

Ø  18-24 ay Yardımsız merdiven inip çıkabilir. Yardımla tek ayak üzerinde durabilir. Ayaktayken yerden bir şeyler alabilir. Büyük bir topa dengesini kaybetmeden vurabilir. Kapıyı kendi açabilir.

Ø  2-2.5 yaş Geri geri yürüyebilir. Kısa süre tek ayak üzerinde durabilir. Parmak uçlarında yürüyebilir. Müzik eşliğinde dönebilir. Koşarken aniden durabilir. Sıçrayabilir, topu başının üzerinden fırlatabilir.

Ø  2.5-3 yaş Zıplayabilir. İki ayağını kullanarak merdiven inip çıkabilir, koşarken yönünü değiştirebilir, 3 tekerlekli bisiklete binebilir, büyük bir topu tutabilir. Yönünü belirleyerek isabetli atabilir.

Ø  3-4 yaş Yatar pozisyondayken dirseklerini kullanarak ve yana dönerek ayağa kalkabilir. Peş peşe zıplayabilir. Tek ayak üzerinde durabilir ve tek ayak üzerinde birkaç kez sekebilir. Yerden 5 cm yükseklikte olan ipin üstünden atlayabilir. 20 cm ileriye zıplayabilir. Gövdesinden destek alarak iki eliyle topu yakalayabilir.

Ø  4-5 yaş Koşarken spontane dönebilir, çizgi üzerinde yürürken dengesini sağlayabilir. Küçük bir topu yakalayabilir. Yatar pozisyondayken direk kalkışa geçebilir/doğrulabilir. Bisiklet sürme paten kayma öğrenebilir.

Ø  5 yaş ve sonrasında Kompleks hareketleri yapabilir. Rekabet içeren spor ve oyunları yapabilir. İp atlarken dönebilir. Gördüğü hareketleri taklit edebilir.

Dışarıda oynamak; çocuklara, çevredeki dünyayı keşfetme, uygulama, merak etme, değiştirme, yaratma ve öğrenme fırsatı veren çocukluğun karakteristik özelliklerinden biridir. Çocuklar açık havada kendilerini hareketlerle ifade edebilirler, bu sayede daha iyi kemik sağlığı ve vücut gelişimi gösterirler. Çocuklara uygun bir açık hava oyun ortamı sağlamak için temel tasarım bileşenleri gözden geçirilir. Doğa ile olan bağlantının önemi, oyun ayarları veya bölgeleri, tutumlar, akış ve estetik tartışılır. Dışarıda hareket ve etkileşimin faydaları önem kazanmaktadır. Dış ortamdaki güvenlik önemlidir ve kısaca gözden geçirilir. Ayrıca, kaliteyi arttırmak ve korumak için çocuklar için herhangi bir oyun ayarlamasının süregelen değerlendirilmesi esastır.

Sokak Oyunlarının Faydaları
Toplumun kültür zenginliğinin bir göstergesi olan sokak oyunları, kuşaklar arasında bağ kurarak kültürün gelecek kuşaklara aktarılmasına olanak sağlar ve çocuklar, oyunun hem uygulayıcısı hem de aktarıcısı olurlar. Bu sokak oyunları çocukların ruhsal, zihinsel ve bedensel güçlerinin gelişiminde büyük rol oynuyor. Çocuklar temiz havada oynayarak doğa ile iç içe olma şansı elde ederler. Sokak oyunlarının çocukların gelişiminde sağladığı fiziksel, psiko-motor, duygusal, sosyal ve zihinsel katkılar şöyle ifade edilebilir:
Fiziksel Gelişime Katkısı
            Sokak oyunları bağışıklık sistemini güçlendirir ve D vitamin oranını attırır. Dışarı oyunlarını yeterince oynamayan çocuklar obezite, diyabet gibi hastalıklara daha yatkın olurlar. Birçok sağlık kuruluşu, çocukların günde en az bir saat dışarıda vakit geçirmesini tavsiye etmiştir. Bir çocuğun normal olarak gelişebilmesi için düzenli olarak yaşına ve kişisel özelliklerine uygun, bisiklet binme, koşma, atlama, sıçrama, tırmanma, sürünme gibi fiziksel birtakım etkinlikler içinde olması gerekir. Oyun oynayan çocuklar koşarak, atlayarak, tırmanarak, yakalayarak, sıçrayarak, sürünerek, sallanarak sürekli hareket ederler. Böylece, büyük ve küçük kas gruplarının gelişimlerini sağlayarak, ihtiyaçları olan ya da ileride ihtiyaçları olacak günlük yaşantıdaki becerileri kazanırlar.
Duygusal Gelişime Katkısı
Oyun ortamı çocuk gelişiminde duygusal açıdan çok önemli bir yere sahiptir. Oyun oynayan çocuk mutluluk, sevinç, acıma, korku, kaygı, dostluk, sevgi, güven duyma, bağımsızlık vb. duygularını rahatça ifade edebilecek doğal bir ortam bulur. Bunun yanında günümüzde depresyon, stres gibi rahatsızlıkları küçük çocuklar da sık sık yaşamaktadır. Dışarı oyunları bu durumları üzerilerinden atmalarında yardımcı olur.
Sosyal Gelişime Etkileri
Çocuğun sosyal yönden gelişmesi onun birlikte bulunduğu toplum üyeleriyle uyumlu yaşayabilmesi, çevresindeki zorluk ve güçlüklere karşı duyarlılık geliştirebilmesi gibi ölçütlere bağlıdır. Özellikle grup halinde oynanan oyunlar tüm bu davranışları kazanabileceği bir ortam hazırlar. Bu yüzden oyun çocuğun gelişiminde önemli bir rol oynar.
Örnek verecek olursak şunları sıralayabiliriz:
• Çocuk oyunda roller üstlenerek ve yaşayarak görevleri, sorumlulukları, davranış biçimlerini ve kişiliklerini öğrenebilir kendine uygun gördüklerini tekrarlayarak, pekiştirebilir.
• Oyun, çocuğun kendine güven, kendini denetleme, çabuk karar verme, işbirliği yapma, doğruluk ve disiplin gibi kişisel ve toplumsal alışkanlıklar kazanmasında en etkili bir yöntemdir.
• Çocuklar oyun oynarken, diğer insanlarla iletişim kurmayı, gözlem, işbirliği yapmayı ve yardımlaşma duygularını geliştirebilir.
• Çocuklar oyun yoluyla, teşekkür etme, günaydın, iyi geceler gibi sözel olan veya sırasını bekleme, konuşan birisini dinleme, trafik kurallarına uyma, telefonla konuşma gibi sözel olmayan sosyal kuralları öğrenirler.
• Çocuk oyun yoluyla, doğru-yanlış, iyi-kötü, güzel-çirkin, haklı-haksız gibi ahlaki kavramları öğrenebilir. Ayrıca, başkalarına saygı gösterme, başkalarının ve kendi hakkını koruma, verilen görevleri üstlenme, kendilerine ve başkalarına güven duyma, herhangi bir konuda karar verip uygulayabilme ve işbirliği sağlayabilme gibi toplumsal kuralları da öğrenebilir.
• Çocuklar oyunlar yoluyla, bir gruba ait olmayı, o grubun bir parçası olmayı, grup içerisinde sorumluluk alarak iş yapmayı, grup üyeleri ile birlikte işbirliği yapmayı da öğrenebilir.
Zihinsel Gelişime Etkisi
            Sokak oyunlarının çocukların sınıfta dikkatlerini toplamalarına yardımcı olduğu araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir. Bunun yanında sokak oyunlarında sıkça bulunan yapılandırılmamış oyunlar yaratıcılığın güçlendirilmesinde de rol oynarlar. Oyunlar çocuğa çevresini araştırma, objeleri tanıma ve problem çözme imkânı sağlıyor. Çocuk bu yolla büyüklük, şekil, renk, boyut, ağırlık, hacim, ölçme, sayma, zaman, mekân, uzaklık, uzay gibi pek çok kavramı ve eşleştirme, sınıflandırma, sıralama, analiz, sentez ve problem çözme gibi birçok zihinsel işlemleri de öğrenebilir.
Dil Gelişimine Etkileri
            Çocuk oyunlarının birçoğu dilin kullanımını gerektirir ve çocukların dil gelişimlerini destekleyici niteliktedir. Oyun sırasında çocuk hem kendisini ifade etmek hem de karşısındakini anlamak zorunda. Çocuk oyunda dili, sözlü olarak ifade edilenleri anlama, yeni sözcükler kazanma, olaylarda çeşitli zaman (fiil) çekimleri kullanma, soru sormak ve cevap vermek, zihinsel değerlendirme, komut vermek, sıralama, hayali durumları ifade edebilme, duygu ve düşüncelerini anlatma gibi amaçlar için kullanır.
Sokak Oyunlarında Çeşitlilik
Yapıcı Oyunlar: Araştırmalara göre bu oyun türü 3-4 yaş grubunda en sevilen tür. Büyük ihtimalle bunun nedeni oyunu istedikleri gibi şekillendirerek kontrol edebiliyor oluşları. Bu oyun türü çocukları kum ve su kullanmaya, tahtadan yapılan işlere ve tahta blok- oyuncaklara yönlendiriyor.
Sosyal Oyunlar: Çocukların sosyal ilişkilerini geliştirmek için ihtiyaç duyduğu bir diğer oyun türü de budur. Onların roller üstlendikleri, birbirleriyle beraber bir şeyler ürettikleri, beraber vakit geçirdikleri oyunlara ihtiyaçları vardır. Oynadıkları oyun bir kişiden fazlasına ihtiyaç duymalarını sağlıyorsa bu oyun, onların sosyal gelişimlerini destekler.
Canlandırma Oyunları: İyi bir oyun alanı, çocuğun değiştirebileceği, yeniden şekillendirebileceği, yeni anlamlar yükleyebileceği oyun evleri veya bölümleri içermelidir. Bu alanlar çocuğun canlandırma oyunları oynaması için yeterli ekipmana sahip olmalıdır. Ekipmanların bir kısmı gerçekçi eşyalarda oluşurken bir kısmı çocukların hayal güçleriyle yön verip ortama uyduracakları materyaller olmalıdır. Bunu yanında bu materyallerde çocuğun alışık olduğu, ona tanıdık gelen ortamlardan şeyler bulunmalıdır. Bu sayede çocuk kendisini daha rahat hissedecek ve ortama daha çok güven duyacaktır. Ortam çok karmaşık olmamalıdır. Basit bir dizayna sahip bir yerde olan çocuk kendisini daha rahat hissedebilir ve yaratıcılığını daha çok kullanabilir.
Kurallı Oyunlar: Yerden yüksek, saklambaç gibi oyun türleri de çocuğun oynamaktan zevk aldığı aynı zamanda ona katkısı olan oyunlardır. Çocuklar küçük yaşlarda çok fazla kural içeren oyunları oynamakta zorlanırlar ve kutu kutu pense gibi karmaşık yapısı az olan oyunlardan hoşlanırlar ancak yaşları ilerledikçe oyunların kuralları artar ve istop gibi daha karmaşık yapıdaki oyunlarda da başarılı olmaya başlarlar.
Teknoloji ve Sokak Aktiviteleri

Teknoloji ve Öğretim: Büyük Motor ve Açıkhava ile İlgili Sorunlar

Bir çok televizyon şovu ve çocuklar için olan videolar gibi etkileşimsiz medya çocukları pasif izleyicilere çevirebilir. Bunlara çok fazla maruz kalan küçük çocuklar pasifleşir ve interaktif şeyler artık ilgi çekici gelmez. Bu çocuklar için diğer çocuklarla ya da yetişkinlerle yapılan yüz yüze görüşmeler ve ya interaktif medya kullanımı arzulanan bir şey olmamaya başlar. Özellikle son zamanlarda yayılan oyun videoları izlemek, artık online oyunlara katılımın bile arzulanmamaya başladığının apaçık göstergesidir. Artık çocuklar sokağa çıkmak istememekte hatta bilgisayar oyunlarında bile aktif katılımcı değil izleyici olmayı arzulamaktalar.

Amerikan Pediatri akademisi, iki yaş altı çocukların televizyona maruz kalmamalarını öğütlemektedir. Iki yaş üstü çocukların ise yalnızca kaliteli programları günde bir ya da iki saat izlemeleri gerektiğini açıklamıştır.

Oysa günümüzde 8-10 yaş arası çocukların televizyona maruz kalma saati çok daha fazladır. Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK)!in verilerine göre 06-15 yaş grubundaki çocukların %92,5’i hemen her gün TV izliyor. Bu oran 06-10 yaş grubundaki çocuklarda %94,8 ve 11-15 yaş grubu çocuklarda ise %90,2’ye ulaşıyor. Günde ortalama dört saatin üzerinde TV izleyen çocukların oranı 06-15 yaş grubunda %12 iken, 06-10 yaş grubunda %12,5, 11-15 yaş grubu çocuklarda ise %11,6 oluyor. Öte yandan 06-10 yaş grubu çocuklarda en çok izlenen program türü %93,8 ile çizgi film iken 11-15 yaş grubu çocuklar tarafından en çok izlenen program türü ise %76,8 ile film ve dizilerdir.

TUİK’in diğer verileri ise şu şekilde;

“-06-15 yaş grubundaki bilgisayar kullanan çocukların bilgisayar kullanmaya başlama yaşı ortalama 8 iken, 06-10 yaş grubunda ortalama başlama yaşı 6, 11-15 yaş grubunda ise 10’dur.

-06-15 yaş grubundaki İnternet kullanan çocukların İnternet kullanmaya başlama yaşı ortalama 9’dur. İnternet kullanan çocukların İnternet kullanmaya ortalama başlama yaşı 06-10 yaş grubunda 6, 11-15 yaş grubunda ise 10’dur.

-06-15 yaş grubundaki çocukların %24,4’ü kendi kullanımına ait bilgisayara sahip iken, %13,1’i cep telefonuna ve %2,9’u oyun konsoluna sahiptir.1

 

Buna ek olarak, çalışmalar , sosyodemografik faktörlerden bağımsız olarak, okul öncesi dönemde televizyon izlemekle aşırı kilolu olmak arasında bir bağlantı ortaya çıkarmıştır. Televizyonun izlenmesinin her bir saati için, BMI değeri seksen beşinci persantilden daha büyük olan çocukların olasılık oranı 106’dır.

Okul öncesi dönemde obeziyeyle ilgili bir araştırmada “Yeme ile ilgili çeşitli mesaj ve modeller ve yeni besin ürünlerinin duyurulması televizyon yolu ile olur. Televizyon çocuğu sedanter yaşama yöneltirken, besin alımını uyarıcı niteliktedir. Bu nedenle günlük televizyon izleme süresi ile obezite prevelansı arasında pozitif bir ilişki vardır.” denmektedir.2

Büyük Motor ve Açık Oyunlarda çeşitlilik

Beştaş, Yağ Satarım Bal Satarım, Mendil Kapmaca, Tombik,  Yakan Top gibi geleneksel çocuk oyunları da dahil olmak üzere, sokak oyunları çocukların fiziksel aktivitelerine eğlenceli bir çeşitlik katmakla beraber kültür aktarımı için de mükemmel bir yoldur.

Öğretmenler de çocuklara ip atlama, yerden yüksek gibi temel oyunlarla beraber geleneksel oyunları öğretebilir ve başka ülkelerin oyunlarını da alarak uygulayabilir. Her çocuğun büyük motor aktivitelerinin gelişimini sağlamak için çocuğa seviyesinde faaliyetler tasarlayıp uygulamalıyız. Salıncak, eğirme ve sallanma gibi vestibüler sistemi uyaran aktiviteler tercih edilmelidir. Bunların sakinleştirici bir etkisi olabilir. Ayrıca, dolu kovaları çekme veya ağır ahşap blokları taşıyarak çocukları sakinleştirmek gibi ağır işi kullanılmalıdır.

AİLELER İLE ORTAKLIK OLUŞTURMA

Fiziksel faaliyete bir aile olarak katılmak eğlenceli olabilir. Araştırmalar, yetkin olduklarına ve fiziksel olarak yetenekli olduğuna inanan çocukların aktif olma olasılığının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ve arkadaşlar ve aileler tarafından aktif olmak için desteklenen ya da fiziksel aktivite ile ilgilenen diğer kişiler tarafından desteklenen öğrencilerin katılımı daha yüksek olmaktadır.

Çocuklar, her gün orta ve yoğun aktivitelerle en az altmış dakikalık bir oyuna ihtiyaç duyarlar, ancak bu bir saatin aralık olması gerekmez. Uyku da önemlidir ve aktif bir hayat sürmenin önemli bir parçasıdır. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, günlük bir saat fazla uyku durumunda bir çocuğun fazla kilolu veya obez olma riskinin yüzde dokuz oranında düştüğünü ortaya koydu.

The Let’s Move Campaign web sitesi, www.letsmove.gov, ailelerin daha sağlıklı bir yaşam tarzına giden yolda başlamak için düşünebilecekleri aşağıdaki faaliyetleri ve adımları öneriyor:

.A Çocuklara, toplar, uçurtmalar ve atlama halatları gibi fiziksel aktiviteleri teşvik eden oyuncakları verin.

.A Çocukları spor takımına katılmaya veya yeni bir fiziksel aktivite yapmaya teşvik edin.

.TV zamanını sınırlayın ve TV’yi bir çocuğun yatak odasından uzak tutun.

.Haftada birkaç kez bir aile yürüyüşü düzenleyin.

.Yemekten sonra yürüyüşe çıkın.

 

.Yeni bir ev kuralı belirleyin: Artık televizyon reklamlarında oturmayın.

.A Eğlenceli bir etkinlik yapmak için birlikte geçirmek için zaman arayın: aile parkı günü, yüzme günü veya bisiklet günü gibi.

.A Çocukların ihtiyaç duydukları uykuyu aldıklarından emin olun. Beş yaşından küçük çocukların çoğu günde on bir saat veya daha fazla uyku durumuna ihtiyaç duyarlar; beş ila on yaşlarındaki çocuklar günde on saat uykuya ya da daha fazlasına ihtiyaç duyarlar ve on yaşından büyük çocuklar günde en az dokuz saat uyumalıdırlar.

.Çocuklar ve aileler için çeşitli sokak aktiviteleri öğrenin, sağlıklı açık hava etkinlikleri düzenleyen Let’s Move Away bu konuda fikir verebilir, dış etkinliklere katılmanın aileler için eğlenceli ve uygun olduğunu açıklayın.

 

ÖĞRETMENİN ROLÜ
Öğretmenin Rolü Üzerine Yapılan Araştırmalar

Genel olarak, erken çocukluk öğretmeninin çocukların gelişimini ve öğrenmesini teşvik etmede önemli bir rolü olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca, bu rolün özel yapısı, erken çocukluk eğitiminin temelini oluşturan gelişimsel teorik çerçeveden kaynaklanmaktadır.
Öğretmenlerin çocukların oyunlarını izlemek için etrafta durmaları, yalnızca bir güvenlik tehlikesi ortaya çıktığı zaman veya bir çocuğun bir çeşit yardıma ihtiyacı olduğunda müdahale etme eğilimleri, öğretmenlerin açık hava ortamlarında kendilerine biçilen rolü yorumlamalarının bir göstergesi olarak ortaya çıkmaktadır. Eğitimde açık hava ortamının yalnızca öğretmenlerin dinlenmeleri ve çocukların aşırı enerji harcamaları ve  gürültülü bir faaliyette bulunmaları böylece sınıfta kapalı alanda meydana gelen ve daha önemli öğrenme olarak algılanan etkinliklere bir ara vermeleri için bir fırsat olduğu konusunda yaygın bir görüş var.
Bazı araştırma sonuçları erken çocukluk dönemi eğitimcilerinin açık havada/dış mekanda yapılan çocuk etkinliklerine katılımının çok nadiren gözlemlendiğini ve öğretmenlerin katılımının esas olarak ekipman kurmak, çocuklar arasındaki uyuşmazlıkları gidermek ve güvenliği sağlamakla sınırlı olduğunu gözler önüne sermektedir.

Dış mekân oyunlarının eğitimsel potansiyeli ve dış mekan oyununda öğretmenin kendi rolü üzerindeki sınırlı öğretmen perspektifleri, çocukların oyunları ve gelişimleri için önemli sonuçlar doğurabilir. Araştırmalar gösteriyor ki dış mekân oyunlarının çocukların çeşitli alanlarda öğrenmesini ve gelişimini desteklemedeki potansiyelini anlamayan veya görmezden gelen öğretmenler, çocuklara onların sadece fiziksel gelişimine yönelik sınırlı oyun seçenekleri ve imkanları olan kısır ortamlar sunmaktadır. (Creaser, 1985; Hutt et al., 1989; Jones, 1989). Sonuç olarak, öğretmenlerin davranışları çocukların oyunlarını  emniyetli tutmak ve yönetmek üzerine yoğunlaşırken, çocukların oynadığı oyların çoğu fiziksel olmakta ve çok az hayal gücü ve karmaşıklık göstermektedir (Creaser, 1985; Jones, 1989 (Creaser, 1985) ; Jones, 1989).Daha da önemlisi araştırmalar gösteriyor ki, öğretmenlerin  çocuklara sundukları açık hava ortamlarını yeniden değerlendirdiklerinde, bu durum çocuklarının bedensel ve zihinsel olarak çok şey kazandığı, üretkenliklerini arttırıcı oyunları oynadıkları  merak uyandırıcı bir ortamının oluşturulmasına olanak sağlıyor. Böyle bir ortamda öğretmenler de çocukların oyununu desteklemede onlara olanak sağlamada daha yaratıcı stratejiler geliştiriyorlar.

Araştırma sonuçları öğretmen katılımının çocuklar için teşvik edici olduğunu ve çocuk oyunlarını zenginleştirerek olumlu gelişimsel sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.  Dış ortam zamanlarında öğretmenlerin gereksiz müdahaleleri olmaksızın çocuklar dikkatli bir şekilde gözetim altında tutulurken aynı zamanda kendi istedikleri aktiviteleri yapmakta, istediklerini seçmekte özür bırakılmalıdır. Ne var ki, öğretmenler ağırlıklı olarak kendi rollerini oyun sahnesini belirleme, olayları gözlemleme ve izleme ve müdahale etme veya yalnızca çocuk davranışları uygunsuz olarak değerlendirildiğinde yönlendirme algılamışlardır.

Çocukların Kaba Motor Becerilerini Geliştirmek İçin Öğretmenin Yapması Gerekenler

  • Büyük motor aktivitelerini ve açık hava oyununu müfredatın bir parçası olarak her gün programa eklenmeli.
    • Kaba motor ve açık hava faaliyetlerini sessiz faaliyetlerle izlemeli.
    • Öğretmenler kaba motor ve açık hava etkinliklerine çocukların aktif ve hevesli bir katılım sağlamaları için örnek teşkil etmeli.
    • Öğretmenler çocuklardan bekledikleri, onların öğrenmelerini  istedikleri hareket veya becerileri göstermelidirler.
    • Açık uçlu sorular yoluyla çocuklar deneyimlemeye teşvik edilmeli.
    • Öğretmenler değişik ihtiyaçları karşılamak için öğretimlerini bireyselleştirmelidirler.
    • Her çocuğun çabası takdir edilmeli, çocuklar  cesaretlendirilmeli ve güçlendirmelidir,
    • Çocukların zamanla istenilen becerileri kazanmaları için, hareketleri eğlenceli ve eşsiz yollarla sunulmalı.
    • Öğretmenler açık hava oyununun önemi ve olanaklarının farkına varmalı ve çocukları bu olanaklarla buluşturmalıdırlar.
    • Çocuklara zengin ve zorlayıcı bir dış ortam sunulmalı.
    • Açık hava saati için özel etkinlikler planlamalı.
    • Çocukların oyunlarını genişletmek için oyunlarda materyal olarak destekleyici ve gevşek/sökülebilir  parçalar sağlanmalıdır.
    • Çocukların öğrenmesini gözlemlenmeli ve belgelendirilmelidir.(Öğretmen kendi için küçük notlar alabilir.)
    • Çocuklarla birlikte açık alan keşfederken, öğretmen onların coşkusunu paylaşmalı, heyecanlarına ortak olmalı ve keşif sürecine dahil olmalıdır.
    • Öğretmen çocukların göz seviyesinde olanı fark edebilmelidir.
    • Çocuklara daha az ders verilmeli ve onlarla daha fazlasını paylaşılmalıdır.
  • Öğretmen çevreyi ele alıp, çocukları  çoklu-duyusal olarak aktif araştırmaya teşvik etmelidir.

Güvenliği Sağlamada ve Sınırları Belirlemede Öğretmenin Rolü
Öğrenme sürecinin bir parçası olarak, çocuklar çevrelerini keşif ederler ve test ederler; dolayısıyla bahçe, sınıf gibi oyun alanlarının sınırları olması gerekir.
Öğretmenin denetimi güvenli açık hava oyunları için kilit unsurdur, bu nedenle öğretmenler olayın içinde olmalı, belirli görevleri üstlenmelidirler.” Dış mekân saatleri, eğlenceli, keskin duyulara sahip ve hızlı tepkiler gösteren, çocukları yakından takip eden öğretmenler gerektirir. Öğretmenlerin dikkatli gözlemleri yaralanmayı önleyebilir. “Öğretmenler güvenlik kurallarını öğretirken, anlatmanın yanı sıra göstermenin, model oluşturmanın da önemini kavramalıdır. Öğretmen, çocukları gözlemlerken, karar alırken, aktivite yaparken, çocuklara yeni materyaller ve imkanlar sunarken çocuk gelişimini göz önünde bulundurmalıdır. Küçük çocuklar genellikle ben merkezci olurlar, bu nedenle diğer çocukların istek ve ihtiyaçlarını anlamayabilirler. Çocuklar özerklik isterler, böylece kendileri için bir şeyler yapabilirler. Ve Çocukların kafası “burada ve şu anda” olarak içinde bulundukları zaman ve mekân odaklı çalışır, bu yüzden beş dakika önce onlara ne söylediğinizi hatırlamazlar. Öğretmenlerin çocuklar hakkında bu ve buna benzer bilgileri bilmesi onları daha iyi anlamaları, çocukların sınırlılıklarını ve ihtiyaçlarını bilmeleri için önemlidir.

MÜFREDAT PROGRAMINDA UYGULAMA

Erken çocuklukta kasların gelişimi, diğer gelişim evrelerini kapsar. Büyük kaslar sayesinde hareket kabiliyeti gelişeceği için, diğer tüm gelişimlerin temellerinden birini oluşturur .Büyük motor hareketlerini destekleyici aktiviteler hem iç mekan da hem de dış mekanda çeşitli alanlarda uygulanabilir. Bir öğretmen olarak öncelikle amaçlar belirlenmelidir. Hangi kas becerisinin nasıl gelişeceği,  kas zihin koordinasyonunun nasıl sağlanacağı öncelikli olarak anlaşılmalıdır. İç mekan ve dış mekanda çocuklar özgürce hareket edebilmeli, belli yönergelerle sınırlandırılmalıdır.

Dış Mekanda Sanat

Çocukların dış mekanda bulabilecekleri materyaller sınırsızdır. Özgürce hareket edip, hayal güçleri el verdikçe kendileri yeni oyunlar tasarlayabilirler. Dış mekan da etkinlik yaparken plastik toplar, balonlar gibi farklı materyallerle etkinlikler tasarlanabilir.

Doğa yaratıcılığı ve sanatı destekleyecektir. Dış mekanda oyun kurarken ya da etkinlik yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli durum ise güvenli alan oluşturabilmektir. Etrafta zarar verici maddeler var ise bunlar oyun alanından uzaklaştırılmalı, mekan çocukların sağlığına uygun hale getirilmelidir.

Minder kullanımı

Minder ya da armut diye adlandırabileceğimiz koltuklar yumuşaklıkları ve erişilebilirlikleri açısından, dış mekan oyununa uyumludur. Çocuklar yaratıcılıklarını kullanarak bu materyaller ile oyun kurabilirler. Minderleri fırlatmak, etrafa atmak, üzerilerinde yuvarlanmak, ardarda getirerek üçgen kare gibi şekillere sokmak hem bilişsel becerilerini hem de kaslarını geliştirecektir.

Oyun örneği

Çocuklardan biri vücudundaki bir bölgeyi oynatır. Diğerleri taklit eder. İlk olarak bunu sözsüz ve müziksiz yaparlar, ardından müzik eklenir. Müzik ile beraber belli yönergeler ile oyun devam eder. Tüm vücut çalışır.

Bu oyun ile;

Ellerin kullanımı, el kaslarını tutma- bırakma, l çırpma gibi yönergeler ile

Burun kullanımı, nefes egzersizleri ile

Ağzın kullanımı; çeneyi açma kapama ve konuşarak,

Ayakların kullanımı, koşma, zıplama

Kafanın kullanımı, farklı yönlere çevirerek kasları gevşeterek tüm vücut kaslarının aktif olarak çalışmasını sağlar.

Şarkı ve şiir kullanımı

İç mekanda ya da dış mekanda, yönergeleri çeşitli şiirlere ya da şarkıların içinde vererek oyunlar kurulabilir. Drama yoluyla farklı hayvanların davranışları yapılabilir. Bu hayvanları anlatan, yönergeler veren şarkılar sınıfta dinlenebilir. Farklı yönergeler veren, çocukların farklı şekillere girmesini isteyen bir şiir, farklı çocuklar tarafından şarkı haline getirilip söylenebilir.

Referanslar

http://www.anabilim.k12.tr/images/content/b%C3%BClten–ocak_anaokulu.pdf

Günes, Firdevs. Bartin Üniversitesi Egitim Fakültesi Dergisi; Bartin5.1 (Feb 2016): 19-33.

http://www.egitimpedia.com/klavye-caginda-el-yazisi-neden-hala-gerekli/

http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Psiko-Motor%20Geli%C5%9Fim.pdf

Fenson, L., Kagan, J., Kearsley, R.B., & Zelazo, P.R. (1976). The developmental progression of manipulative play in the first two years. Child Development, 47, 232—235

1 http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=15866

2 Prof. Dr. Gülden Köksal, Dr. Dyt. Hülya Gökmen Özel. (2008). OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE OBEZİTE [Brochure]. Ankara, Turkey: Author.

https://gulumseyenyuzler.wordpress.com/sokak-oyunlarinin-cocuk-gelisimine-katkilari/
http://www.livestrong.com/article/404642-gym-class-games-that-are-fun/
http://www.communityplaythings.co.uk/learning-library/articles/outdoor-play-for-children