Mitler & Masallar

İlk hikayelerimiz genelde masallarımız olur. Hepimizin aklında yer eden, bir büyüğünden dinlediği ve ömrü boyunca unutamadığı masalları vardır.  Sizin için son dönemde derlenen ya da yeniden yayınlanan ve kültürel mirasımız için çokça önemli üç kitabı inceledik 🙂

 

İlk kitabımız Sümer Hayvan Masalları. Yazar Yalvaç Ural’ın iki yıllık büyük emeği sonucu ortaya çıkan kitap, Sümerleden kalma yazıtların derlenmesi ile oluşuyor. 196 sayfalık eser, farklı hayvanların hikayeleri üzerinden toplumsal hayata ışık tutuyor. Zarar görmüş yazıtları da, kendi hayal gücü ile birleştirip yorumlayan yazarımız, bizlere binlerce yıl öncesinden etkileyici bir fabl seçkisi sunuyor.

Kitap, yazı tipi ve kalınlığı ile daha çok ilkokul çağına uygun olsa da, içeriğindeki fablları erken yaşlardan itibaren çocuklarımıza sadeleştirerek okuyabiliriz.

 

4000 yıl önce dile getirilen masallar, bu güzel derleme sayesinde, bizim çocuklarımızın rüyalarını süsleyebiliyor. Keyifli okumalar!

 

 

 

Başka bir Sümer masalı dizimiz de, tarih çınarlarımızdan Muazzez İlmiye Çığ’a ait. Ülkemizin yetiştirdiği en değerli bilim insanlarından ve dünyadaki en önemli üç Sümerolog’dan biri olan Muazzez İlmiye hanım, 2003 yılında Sümer hayvan masallarından derlediği masal kitabını yayınlıyor. Kitap hem içeriği hem de görselleri ile erken dönemlerden itibaren çocukların ilgisini çekecektir J Binlerce yıl öncesinden bize seslenen masallar, tarih bilimini sevdirmek ve eski dönemler hakkında düşündürmek, hayal gücünü geliştirmek adına eşsiz bir kaynak.

 

Bir diğer yandan, kitabı okuduktan sonra Muazzez İlmiye Çığ hakkında kısa da olsa bilgi vermek, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin baskın olarak yaşandığı ve kız çocuklarının kendilerini geri planda tuttuğu toplumumuzda oldukça önemli. Değerli hocamızın başarılarını bilmek, dünyadaki saygınlığını anlamak çocuklarımıza cesaret verecektir. Keyifli okumalar!

Dilerseniz, yazar hakkında hem kısa hem de ayrıntılı bilgileri http://listelist.com/muazzez-ilmiye-cig/ ’dan öğrenebilirsiniz  🙂

Diğer bahsetmek istediğimiz kitabımız Yunan Mitleri. Alfa Yayıncılığın hazırladığı  ve 2017 yılında Türkçeye kazandırılan kitabın çevirmeni Abdullah Yılmaz. Yazarları ise  Ingrid d’aulaire ile Edgar parin d’aulaire.

Tarih araştırmacıları olan yazarların edebiyata kazandırdıkları pek çok eser var. Tarihi, gençlere ve çocuklara anlatan yazarların Yunan Mitleri derlemesi, 12- 15 yaş aralığındaki gençlere hitap etse de, hepimizin uzun makaleler ve araştırmalar yerine tercih edeceği türden.

Yunan mitleri ile çocuklar antik dönemi öğrenirken, hayal güçlerinin sınırlarını zorlayacaklardır. Keyifli okumalar!

 

 

ÇOCUKLAR İÇİN BİYOGRAFİK KİTAPLAR

Biyografik kitaplar, tanınmış birinin hayatlarını anlatan kitaplardır. Bu kitaplar ile birlikte, o kişinin hayatına ve yaşadığı döneme yolculuk ederiz. Her insanın hayatı ayrı bir hikaye olduğundan, okunulan biyografik kitaplar kimi zaman heyecanlı bir bilim-kurgu hikayesini, kimi zaman da büyük bir macera hikayesini anlatır. Bu yazımızda çocuklar için uygun biyografik kitaplardan en sevdiklerimizi sizler için derledik. Onlardan öncekilerin hikayelerini okudukça, yeni şair, yazar ve ressamların yolları aydınlanacaktır. Keyifli okumalar !

Nar’ın Sanat Günlüğü Serisi, 6 kitaptan oluşan ve her kitapta Türkiye’nin öncü kadın ressamlarının anlatıldığı bir seri. 7- 14 yaş aralığı için hazırlanmış seri, önemli kadın ressamlarımızın hikayeleri ile bir yandan Türkiye’nin sanat tarihini anlatırken, diğer yandan da ressamların tekniklerinden de bahsederek,  resim sanatındaki incelikleri vurguluyor. 

Kitabın tüm olumlu gelişimsel özelliklerinin yanı sıra,  Türkiye’deki hem kadın hem de sanatçı karakterleri anlatıyor oluşu, bu seriyi eşsiz kılıyor. Hem kadın ve erkek eşitliğini vurgularken hem de resim sanatının önemini anlatırken okunmasını öneririz. Ek olarak, bizce tüm kız çocuklarının kitaplığında bulunmalı =)

Serideki kitaplardan birinin video linki ;

https://vimeo.com/203967758

Kitabın yazarı Eda Noyan, Dokuz Eylül, Bilkent ve Florida üniversitelerinde tasarım alanında lisans ve yüksek lisans dereceleri almış bir tasarımcı. Sanatla iç içe bir hayat yaşayan yazar, aynı zamanda ödüllü bir film yönetmeni. Bahçeşehir Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde Yardımcı Doçent Doktor olarak da aynı zamanda görev yapmakta. Kitap, Dstil Tasarım Yayınevi’nden çıkma. Keyifli okumalar !

Diğer biyografi kitapları serimiz ise Tefrika Yayınevi’nin hazırladığı Çocuk Edebiyatı Biyografi Dizisi. 5- 7 yaş aralığına uygun olarak tasarlanan bu seri, Türk Edebiyatı’nın önemli yazarları ve şairlerini anlatıyor. Aziz Nesin’den , Turgut Uyar’a 12 şair ve yazarın çocukluk anılarından yola çıkılarak, onları hikaye kahramanları olarak yansıtan seriyi biz okurken çok eğlendik! 

Okula yeni başlayan çocuklar için okuma pratiğini geliştirmeye yardımcı olacak bu seri,  okuma yazma becerilerini geliştirirken, aynı zamanda çocuğunuzun edebiyatçılar ile erkenden tanışmasını sağlıyor. Okuma yazma alışkanlığı edindirip, sonrasında da bu önemli şair ve yazarlarımızı inceleme merakı uyandıracak Çocuk Edebiyatı Biyografi Dizisi ‘ ni siz de çok seveceksiniz!

 

 

 

Bahsetmek istediğimiz, bizi çokça heyecanlandıran diğer biyografi dizisi ise Pan Yayıncılık’ın hazırladığı üç değerli kitap : Tanburi Cemil Bey-CEMİL’İN GİZLİ KONSERLERİ, Âşık Veysel-UZUN İNCE BİRYOL, Cemal Reşit Rey-KUĞU KUŞUNUN ŞARKISI.

Tanburi Cemil Bey ve Cemil’in Gizli Konserleri’nin yazarı Serhan Aytan , Aşık Veysel – Uzun İnce Bir Yol ile Cemal Reşit Rey- Kuğu Kuşunun Şarkısı ‘nın yazarı ise Aysel Gürmen.  Aysel Gürmen Boğaziçi Üniversite İşletme ve Eğitim bilimleri bölümü mezunu bir yazar. Okul öncesi çağ için yazmış olduğu pek çok eserin yanında, Kırlangıç Yayınevi’nin kurucusu. 

Yazarlarımızın edebiyatımıza kazandırdıkları bu eserler, Türk Kültür ve sanatını aktararak , bireylerin genç yaştan itibaren kültürlerini öğrenmelerini, aynı zamanda hikayelerdeki gerçek karakterler ile kendilerini özdeşleştirebilmelerini sağlayacaktır. Böylece, küçük yaşlardan itibaren sanata yatkınlığı olan çocukların kendilerini keşfetmelerini kolaylaştıracaktır. Okuma yazamaya başlamadan önce ebeveynler bu kitapları okuyarak, çocuklarının gelişimlerine katkı sağlayabilirler. Okuma- yazma evresinde ise, çocukların keyifle seriyi tekrar okuyacaklarını düşünüyoruz.

Diğer bir kitabımız ise, Türkiye’ nin yetiştirdiği en önemli fotoğrafçılardan Ara Güler’in biyografik kitabı. Meraklı ve yaratıcı haylaz bir çocuğun hikayesini okuduğumuz kitap, bize aslında Ara Güler’in kendi hikayesini anlatıyor. Kitabın , 10-14 yaşa uygun bir anlatımı var. 

Kitabın yazarı Muharrem Buhara, hepimizin bildiği ve severek takip ettiği, Türkiye dizi tarihinin önemli eserlerinden İkinci Bahar ve Süper Baba dizilerinde büyük katkısı olan, reklam ve senaryo yazarı. Muhtemel, Ara Güler ’e olan hayranlığından böyle bir kitabı hazırlamak istemiştir. Keyifli okumalar !

 

 

KADIN ERKEK EŞİTLİĞİ ÜZERİNE KİTAPLAR

Türkiye ve dünyada kadınlar yüzyıllardır, ikinci sınıf vatandaş, sadece erkeğe hizmet etmesi için var olan kişiler olarak görülmeye devam ediyor. Her geçen gün artan şiddet ve istismar olaylarının temelinde, erkeğin daha güçlü daha iyi ve kadına karşı her şeyi yapabilir algısı yatıyor. Oysa ki, hiçbir erkek kendini üstün görerek doğmuyor. Tüm bu düşünceler doğumdan sonra edinilen kalıplar nedeniyle gelişiyor ve topluma yansıyor. Erken çocukluk döneminde erkek çocuklarına kadın ve erkeğin eşit ve özgür bireyler olarak toplumda yaşayabileceklerini anlatabildiğimiz zaman, kız çocuklarına da erkeklerle eşit olduklarını, eşit imkanlara sahip oldukları için de ‘ben yapamam’ demeyip, cesur olmaları gerektiğini öğretebilirsek ,büyüyüp yetişkin olduklarında birlikte toplumu değiştireceklerdir.

Bu yazımızın başlığı altında sizler için derlediğimiz , kız çocuklarını bilinçlendirip cesaretlendirecek, erkek çocuklarının sağlıklı bakış açılarını oluşturmasını sağlayacak kitapları tanıtacağız. Maalesef ki bu bakış açısı ile hazırlanmış kitaplar çok az. Türkiye ve dünyada yayınlanmış kitapların %90’ında erkek çocuk ana karakter. Kız çocukları yan rollerde ve genelde erkek çocuğuna yardımcı nitelikte. Umuyoruz ki yakın zamanda bu tablo değişir. Bu değişim, çocuklarımız sayesinde bizim elimizde!

İlk kitabımız Külprensi. Bildiğimiz Külkedisi kalıplarını unutun! Yazar Babette Cole klasiköykümüzü alıp, erkek egemen olmayan bir dünyada yorumlamış. Yazar masaldaki tüm kadın rolleri erkek, erkek rollerini kadın yaparak topluma müthiş bir eleştiri, çocuklar için yeni ve harika bir masal ortaya çıkarmış. Kitabı kız ve erkek çocuklar ile okuyup, onların yorumları ile beraber kadın erkek rollerini tartışmanızı, sorgulatmanızı öneriyoruz. Bu kitap sayesinde, bildikleri bir masalın farklı yorumlarını görerek, bakış açıları genişleyecektir.

Bu yılın başında vefat eden İngiliz yazar Babette Cole,  Kent İnstitute of Art and Design mezunu başarılı bir yazar ve çevirmendi. 70ten fazla eseri ve bir televizyon yayını var. Kendisi hakkında daha ayrıntılı bilgiyi kişisel internet sitesi  http://babette-cole.com/ ‘dan edinebilirsiniz. Kitap Kuraldışı Yayıncılık’ın Türkçeye kazandırdığı bir eser. 5-6 yaş için uygun bulduğumuz bu eseri, daha küçük yaşlar için de kısaltarak okuyabilirsiniz.

 

Diğer kitabımız Asi Kızlara Uykudan Önce Hikayeler. Kitap, dünyayı etkileyen en önemli kadınların birer sayfalık hayat hikayelerinden oluşuyor. Çok farklı mesleklerden, farklı hikayelere sahip, zorlukları yılmadan aşmış ve hatta aşmaya devam eden, kendi alanlarında en iyi işleri yapmış 100 kadının arasında, tarihteki ilk bilgisayar programının yazarı Ada Lovelace, ressam Frida Kahlo, 1998 doğumlu mülteci bir yüzücü olan Yusra Mardini, astrofizikçi Margherita Hack gibi isimler var. Bir erkek tarafından kurtarılmayı bekleyen prenses masalları yerine, gerçek hayattan kahramanların hikayelerini çocuklarınıza okumanızı, çocuğunuzun sağlıklı sosyal duyusal gelişimi için öneririz. Bu gerçek hikayeler sayesinde kız çocuklarının kendilerine güveni artacaktır. Sürekli gördüğümüz ve bildiğimiz erkek yöneticiler ya da ön planda olan erkeklerin haricinde, hayatta pek çok şeyi başarmış kadınların olduğunu bilmek, kız ve erkek çocuklarının kadınlara olan bakışını geliştirecektir. Böylece neden kadınların da erkekler kadar ön planda olmadıklarını sorgulayacaklardır.

 

Kitabın yazarlarından Elena Favilli çocuklar için ilk iPad dergisini çıkaran, U.C Berkeley mezunu bir gazetecidir. Diğer yazarı Francesca Cavallo yazar ve tiyatro yönetmeni. Uluslararası Sürdürülebilir Hayal Gücü Festivali’nin kurucusu, yenilikler peşinde koşan bir kadın. Kitapları için şöyle diyorlar ;

“Kızların önlerindeki engelleri anlamaları önemli. Ama bu engellerin aşılabileceğini bilmeleri de bir o kadar önemli. Yalnızca bunların üstesinden gelebilecekleri bir yol bulmakla kalmayacak, arkalarından gelenler için de bu engelleri kaldıracaklar, tıpkı buradaki büyük kadınların yaptığı gibi.”

 

Diğer kitabımız Kim Korkar Kırmızı Başlıklı Kız’dan? Bu kitabımız da, Külprensi gibi, var olan bir masalın değiştirilmesiyle ortaya çıkmış. Kırmızı Başlıklı Kız Masalı’nın ana karakteri Kırmızı Başlıklı Kız masala göre, ormana yalnız başına gider ve başına istemediği şeyler gelir. Masalın sonunda kurt hem ninesini hem de Kırmızı Başlıklı Kız’ı yer. Bu masal, kız çocuklarını, sokağa özgürce çıkabilmeleri konusunda tereddüte düşürür. Başına kötü şeyler gelen kız çocuğu, masalı okuyan kız çocuklarının endişelendirir. Kim Korkar Kırmızı Başlıklı Kız’dan? İse, hikayeyi tekerleme tadındaki dil oyunları ile tersine çeviriyor. Kitapta, küçük kurtçuğun ormanı kullanarak varmak istediği yere nasıl gideceğini annesi ile tartışmasına tanıklık ediyoruz. 4-5 yaş için önerdiğimiz kitabımız ile keyifli okumalar!

Kitabın yazarı Sara Şahinkanat, Boğaziçi Üniversitesi Mütercim ve Tercümanlık Bölümü mezunu. İngilizce olarak da yayınlanmış 7 kitabı var. YKY’den çıkan bu güzel kitabın görsellerinin altında ise Ayşe İnan Alican’ın imzası var

.

 

* Asi Kızlara Uykudan Önce Hikayeler, Elena Favilli ve Francesca Cavallo, çev. Deniz Öztok, Hep Kitap, Mart 2017.

 

Ayfer Gürdal ile Röportaj

Uzun zamandır çocuk kitapları yazan, aynı zamanda da Boğaziçi Üniversitesi Temel Eğitim Bölümü’ nde çocuk edebiyatı dersi veren Ayfer Gürdal ile, erken çocukluk ve edebiyat üzerine bir söyleşi yaptık. Keyifli Okumalar !

  • Çocuk kitapları ile ilgilenmeye ne zaman başladınız ? bu süreçte etkilendiğiniz, sizi motive eden kaynaklar neler oldu ? ( hayatınızdaki değişimler, etkilendiğiniz yazarlar vs. )

 

İlk çocuk kitabımı yazma dürtüsü kızım Zeynep’e okuduğum kitapları beğenmemem ve yurt dışındaki kitaplara imrenmem ile başladı. 1996 yılında ilk çocuk kitabım Doğum Gününde Gelen Ağaç yayımlandı. Sonra bu alanda çok faydalı olabileceğimi gördüm, çocuk kitaplarımın sayısı arttı. Okurlardan teşvik geldi, bu benim sürdürmemi sağlayan faktör oldu. Konunun içine girdikçe önemini, derinliğini anladım.Kendi yetersizliğimle yüzleştim ve tekrar ALES sınavına girip eğitim hayatına geri döndüm. Boğaziçi Türk Dili Edebiyatı Yüksek Lisans programını 2010 yılında 57 yaşında iken tamamladım.Tezim “Türk Çocuk Edebiyatında Engellilerin Temsili” 2011 yılında Oğuz Tansel Çocuk yazını Araştırma Ödülü’ne  layık görüldü. Geriye dönüp düşündüğümde çocuklara zarar vermemek, yaptığım ise bilinçle ve bilgiyle yaklaşmak gayreti tüm çabalamamda etkili faktör olmuş.  Sonra Boğaziçi’nde çocuk edebiyatı dersleri vermeye başladım. Bu sefer çabam ve okumalarım  öğrencilere alanının en iyi örneklerini göstermek, tanıtmak yolunda oldu. Öğrencim olanlar yakından bilir ki ben her ders okula tekerlekli bavulla gelirim. Yurt dışındaki öğrenci hangi örneği görüyorsa benim öğrencim hem o örneği görür hem de yurt içindeki en iyi örnekleri görür. İşte bu güncel kalma çabası da beni motive eden diğer bir kaynak.

Çok etkilendiğim yabancı yazarları sayayım , böylece büyük çoğunluğu sevgili arkadaşım olan Türk yazarlarını ayırmamış olurum.

Jules Verne, Louisa M. Alcott ( Küçük Kadınlar -Küçük Erkekler’in yazarı), Johanna Sypri (Heidi’nin yazarı), Pollyanna’nın yazarı Eleanor H.Porter çocukluk kahramanlarım.

Çocuk edebiyatında değişik örnekler okudukça Lois Lowry, Katherine Paterson, Michael Ende ve Astrid Lindgren hayranı olduğum yabancı yazarlar olarak gönlümde yer etti.

 

  • Kendi mesleğini yapmayı tercih etmeyip, çocuk edebiyatı ile ilgilenmek isteyen kişilere neleri önerirsiniz ?

 

Bu zor bir soru. Çünkü hepimiz günün sonunda geçimimizi sağlamak zorundayız. Sadece çocuk kitapları yazarak bir yaşam kazanmak imkansıza yakın.  Ama alanı seven bir kişi, çocuk kitapları editörlüğünü düşünebileceği gibi, üniversitede çocuk edebiyatı alanında ilerlemeyi de düşünebilir. Çocuk edebiyatı çevirisinde uzmanlaşmak olabilir.Ana okulu öğretmenliği çocuk kitapları ile iç içe olmayı gerektirir. Seçeneklerden biridir. Tabii, Türkçe öğretmenliği de bir diğer seçenektir. Ama temeli sağlam tutması ,çok ve çeşitli kitapları okuyarak kendini yetiştirmesi olmaz ise olmazdır.

 

  • Çocuklar ile birlikte kitap okurken nelere dikkat etmek gerekir, ne zaman kitap okumaya başlamak gerekir ve bu süreç nasıl ilerler?

 

 Derslerde de anlattığım gibi, çocuk başını tutabildiği andan itibaren çocuğun başını ebeveynin kalbine dayayarak çocuk kitabı okunmaya başlanması tavsiye edilir. Tabii burada kastedilen kocaman bir kitap değil, her sayfasında bir resim olan ince bir kitaptır. Önemli olan her gün düzenli  olarak bu vaktin ayrılması ve ebeveynden gelen sıcaklık ile kitap arasında bilinçaltı bir ilişkinin kurulmasıdır. Vurgulamak isterim ki bu aşamada çocuk ASLA zorlanmaz, en ufak bir sıkıntı belirtisinde kitap kenara konur,üzerinden 2 saat geçtikten sonra tekrar denenir. Çocuğa saygı, onu isteklerine kulak vermek birinci önceliktir. Zorlanmadan kitaba alışan çocuk, bir süre sonra kendisi “oku” diye talep eder.  

Süreçte iyi kitaplarla çocuğu buluşturmak ve 7 yaşın sonuna kadar resimli kitaplardan şaşmamak esastır. Bir de kimi çocuklar örneğin yatarken hep aynı kitap okunsun isterler. Bu isteğe de saygı duymak gerekir. Çocuğa okunmasını istediği kitabı seçtirmek saygının bir belirtisidir. Bu kitap alışverişinde çocuğa da söz hakkı tanımak demektir. Son olarak çocuk doğduğu anda erişebileceği yerde kitap olmalıdır. Bu yerde bir sepet içinde de olabilir. Çevresinde kitap ve okuyan büyükler gören çocuk, “üzüm üzüme bakarak” deyiminde olduğu gibi okuyanlara bakarak okumayı seven çocuk olur.

 

  • Erken çocuklukta kitap okumaya başlamanın uzun vadede etkileri nasıl olur ? Gelişimsel süreci nasıl etkiler ?

 

Erken çocuklukta okumaya başlayan (daha doğrusu kendisine düzenli kitap okunan) çocuk 4 alanda kendisine kitap okunmayan çocuktan farklı gelişir.

Dil gelişimi hızlıdır.Cümle yapısı düzgün, kendini ifadesi  gelişmiş ve kelime hazinesi zenginleşmiş olur.

Dil gelişimi ilerde olunca bilişsel gelişimi de ilerde olur. Hele okumalar kavramsal kitapları da içermişse (renkler, sayılar, büyüklük/küçüklük, mevsimler, yerler,gibi) bu fark daha da belirginleşir.

Dil ve kavramsal gelişimin yanı sıra sosyal gelişimi de etkilenir.

Yardımlaşma, paylaşma, korkular, yeni deneyimler hep okunan kitaplar aracılığı ile dillendirilebilen, inşa edilebilen, üzerinde sohbet edilebilen olgular olarak ortaya çıkar. Sosyal gelişim böylece desteklenir. Çocuk kendini daha iyi tanır ve ifade eder.

Son olarak Kişilik gelişimi de kuşkusuz çok olumlu etkilenir. Burada Cahit Kavcar Hoca’yı anmadan geçmek olmaz.

“Kişilik gelişmesi, her insanın kendi eğilimlerine, yeteneklerine göre gelişmesi, hayatta karşılaştığı yeni şartlara göre izleyeceği yolu kendi seçmesi demektir.Böyle bir hayat ve eğitim anlayışı, insanda çok çeşitli duyma , düşünme ve hareket etme bilincinin bulunmasını gerektirir. İşte edebiyat bu bilinci uyandırmaya yarayan araçların başında gelir.” (Kavcar,1999,Edebiyat ve Eğitim)

İşte çocuk edebiyatının, iyi çocuk kitapları okumanın yararı buradadır. Kendininkilerden başka dünyalar, duygular, düşünceler olduğunu okudukları değişik eserlerden öğrenen çocuklar hem daha hoşgörülü, hem daha kucaklayıcı olurlar hem de kendilerini dünyanın merkezi görmezler. Sevgi dolu ilişkiler kurma şansları daha yüksek olur. Karşılaştıkları sorunların üstesinden gelme olasılıkları daha yüksek olur.

Yazar hakkında ayrıntılı bilgi almak isterseniz kişisel İnternet sitesi;

http://www.ayfergurdalunal.com/

 

Kitap Eleştirisi – Küçük Kara Balık

Küçük Kara Balık olmalı!

Hem yetişkinlerin hem çocukların çevreleri ve dünyaları toplumsal normlar ve kalıplarla sarılmıştır. İnsanın sosyalleşmesi toplumun değer yargılarıyla şekillenmesi sürecidir. Peki toplumun bizden beklentileri, kalıplaşmış değerleri her zaman doğru mudur? Bu soru kişinin kendi kimliğini oluşturmasında, bireyselliğini kazanmasında önemli bir temel oluşturur.

Ünlü çocuk edebiyatı yazarı Samed Behrengi’nin Küçük Kara Balık adlı kitabının ana kahramanının çevresi de bu çemberle örülüdür. O annesiyle birlikte yaşadığı derenin sonunu, derenin dışındaki hayatı merak etmektedir. Annesi ve diğer balıklar ona karşı çıkar, alaya alır, başka balıkların onun aklını çeldiğini düşünürler; fakat o isyankar ve cesurdur. Derenin dışındaki hayatı kendi gözleriyle görmek, tanımak ister. Ömrünü boşuna geçirip yaşlanıp bir gün geldiğinde hayatından şikayet eden bir balık olmak ona göre değildir. Annesine sorar: “Ben bilmek istiyorum, hayat gerçekten bir avuç yerde durmadan dönüp durmak, sonra da yaşlanıp ölüp gitmek mi yoksa bu dünyada başka türlü yaşamak da mümkün mü?” O, hayatını anlamlı kılmak isteyen bir balıktır. Dereden çıktığında karşılaştığı kurbağacıklar da onun çevresi ve annesi gibi yaşadıkları gölü sorgulamazlar. Tüm bunların içinde Küçük Kara Balık farklı olmayı göze alır ve yolculuğuna devam eder. Zorlu bir yolculuktur bu.  Balıkçıl, testere balığı ve pelikan onu bekleyen tehlikelerdir. Yolculuğu sırasında karşılaştığı kertenkele ona kendini koruyabilmek için bitkilerin dikenlerinden yaptığı hançeri verir. Bu hançerin refakatinde ırmaklar aşar. Bu yolculuk aslında küçük kara balığın kendi değerlerini oluşturması ve bireyselleşmesinin hikayesidir. O dar bir çevrede kalıp, ailesinin ve çevresinin kalıplarına razı olmaz, bilinçli ve özgür bir yaşam için güçlüklerle dolu bir yolculuğu göze alır. Kitabın en değerli yanlarından biri de bireyselleşmenin burada benmerkezci bir kendini yaratma olmamasıdır. Kertenkele Küçük Kara Balık’a hançeri verirken daha önce çok sayıda hançeri onun gibi bilgili balıklara verdiğini ve bu balıkların sonunda onları avlamaya çalışan balıkçıyı usandırdıklarını söyler. Balıkçı usanmıştır; çünkü balıklar birlik olup onun ağını kendileriyle birlikte denizin dibine çekerler. Kertenkele bilgili balıkların hikayesini anlatırken Küçük Kara Balık’a önemli olanın sadece dünyayı tanımak, görmek ya da keşfetmek değil, iyilik, güzellik ve adalet adına birlikte hareket edebilmek olduğunu söylemiş olur. Böylece Küçük Kara Balık’ın bireyselliği bütünün iyiliğini gözetmek ilkesinin rehberliğinde gelişir.

Şah döneminde yaşamış muhalif yazarlardan olan Samed Behrengi’nin kitabı bu açıdan politik bir nitelik de taşır. 12 Eylül döneminde kitabın Türkiye’de yasaklanması da bunu gösterir. Behrengi, yaşadığı dönemde şahlık yönetiminin baskılarına karşı çıkar, yönetimi masallarıyla korkusuzca eleştirir. Küçük Kara Balık bir bireyselleşme hikayesi olarak okunduğunda masalın toplumsal ve kültürel adetlere, gelenek ve göreneklere karşı özgürlükçü bir tutumu temsil eden genç kuşağın hikayesi olduğu düşünülebilir. Bunun yanında, İran’daki yönetim ve onun baskıları karşısında yılmayan devrimcileri anlatan bir masal olarak da okunabilir. Bir başka okumayla ise Küçük Kara Balık’ın dogmalara sanatıyla karşı koyan, eşitlik, özgürlük ve adalet konusundaki ideallerini eserleriyle savunan sanatçıyı da temsil ettiğini söyleyebiliriz. Bu özellikleriyle Samed Behrengi’nin kitapları hem yetişkinlere hem de çocuklara hitap eder.

Çocukluk insanın öğrenmeye en açık, meraklı ve yaratıcı olduğu dönemdir. Bu dönemde insan bir potansiyeller bütünüdür ve her türlü etkiye açıktır. Kitaplar ise bu verimli dönemin can suyudur. Hem çocukları hem yetişkinleri düşünmeye, sorgulamaya, insanlığın evrensel değerlerini savunmaya davet eden Behrengi’nin kitapları çocuklara da biz yetişkinlere de cesaret, özveri, diğerkamlık ve umut aşılama gücüne sahip.

Semiha Şentürk

Kitap Önerileri

Zehirlenen Çocukluk – Sue Palmer

Modern Dünyanın Çocuklar Üzerindeki Etkileri

 

20.yüzyılın ikinci yarısından beri içinde yaşadığımız modern dünya, bir yandan hayatlarımızı hiç olmadığı kadar renklendirip kolaylaştırırken diğer yandan inanılmaz derecede hızlanan temposuyla bizi strese sokuyor.

Yetişkinler olarak yaşadığımız toplumsal değişimin farkında olsak ve dizginleri tamamen elimizden bırakmamaya çalışsak da, korumayı unuttuğumuz bir şey var: çocuklar.

Yüzyılın son çeyreğinden beri dünyanın birçok ülkesinde, davranış sorunları ve duygusal sorunlarda büyük bir artış gözleniyor. DEHB ve disleksi gibi rahatsızlıklarda adeta patlama yaşanırken depresyon, dürtüsel davranış ve öğrenme güçlükleri giderek hız kazanıyor.

Peki neden?

Otuz yıl boyunca öğretmenlik ve eğitim danışmanlığı yapmış olan Sue Palmer bu önemli ve çarpıcı kitabında, modern hayatın birbirinden ayrı tutulamayacak unsurlarının bir araya gelip toksik bir karışım oluşturarak çocuklarımızı nasıl zehirlediğini ortaya koyuyor. Sağlıksız ve düzensiz beslenmeden ebeveynlerin tecrübesizliklerine, elektronik aletlerden niteliksiz çocuk bakımına uzanan geniş bir yelpazede modern çocukların sorunlarını ele alıyor. Palmer Zehirlenen Çocukluk’ta, çeşitli disiplinlere mensup uzmanlardan edindiği verilerden yararlanıyor ve dünyanın birçok yerinde yapılan en son araştırmaları sunuyor. Her bir sorunu ayrı ayrı açıklayıp bunların nasıl üstesinden gelineceğine dair öneriler getiriyor.

Zehirlenen Çocukluk, anne-babalar, öğretmenler ve gelecek neslin modern sorunlarına çözüm arayan herkes için önemli bir kaynak.

Çocuklar İçin Şiirler

Şiirler, kadim zamanlardan beri yüreğimizi ferahlatan, duygularımızı tam olarak yansıtamasa da en iyi ifade eden araçlardan biri olmuştur. Bu yazımızda sizler ile, çocuk gerçekliğine en uygun şiirlerin toplandığı bazı kitapları tanıtmak istiyoruz. Şiirleri birlikte okuyup, çocuğun yorumlarını dinlemenizi öneririz. Keyifli okumalar

Bahsetmek istediğimiz ilk kitap Kuş Uçtu Şiir Kaldı. Kitap, iki başarılı yazar Mavisel Yener ve Aytül Akal’ın birbirlerine yolladıkları şiirlerden oluşmuş. Yazarlarımız o kadar çok ve güzel şiirleşmişler ki, dayanamayıp sonunda bunu kitap haline getirmeye karar vermişler. Aslında diş hekimi olan Mavisel Yener, gençler ile ilgili pek çok STK’nın destekleyicisi. Uzun zamandır da çocuklar için farklı yaş gruplarına uygun kitaplar yazıyor. Aytül Akal ise Washington International University’den mezun bir eğitimci. 1981’den bu yana çeşitli kuruluşlarda çocuklar için yazılar yazıyor. Biz kitabı çok sevdik, sizin de beğeneceğinizi düşünüyoruz.

Diğer kitabımız, Şiir Gemisi, Ayla Çınaroğlu’nun eseri. Yazarımız 1939 yılında Ankara’da doğdu. 1961 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, Grafik Sanatlar Bölümü’nü bitirdi, grafiker olarak çalıştı.1972 yılından bu yana çocuklar için yazıyor ve kitaplarından bir bölümünü resimliyor. Şiirlerinde çocuk gerçekliğini yansıtarak etkili bir üslup kullanıyor. 8-12 yaş için önerdiğimiz kitabımız ile keyifli okumalar !

Sessiz Kitaplar

Bu seferki yazımızda sizler ile daha önce  çok da rastlamadığınız bir kitap türünden bahsedeceğiz. Dünyada ‘silent books’ diye anılan yazısız kitaplar. Bu kitapların özelliği sadece resimlerden oluşması. Sözcükleri kullanmadan, görseller ile hikayeyi anlatmak, çocukların hayal gücünün daha kuvvetli ortaya çıkmasını sağlarken, diğer yandan da jest ve mimikleri, sözsüz iletişim yollarını daha iyi gözlemlemelerini sağlar. Dünyada pek çok örneği olan bu kitapları maalesef ki Türk yazarlarımız çok da tercih etmiyor. Bu kitaplar özellikle kendini sözel olmayan yollar ile ifade etmeye çalışan çocuklar için ideal. Bizler sizin için Türkiye’de kolay ulaşabileceğiniz iki sessiz kitabı derledik. Keyifli okumalar !

İlk kitabımız Doğum Günü Hediyesi. Eser, Behiç Ak tarafından resimlendirilmiş. Çocuk kitapları yazarı olmasının yanında ünlü bir karikatürist olan Behiç Ak her detayı ince ince işlemiş.  Kitabın içeriğinde ise önce bir mavilik görüyoruz. Sonrasında maviliğin ortasında bir noktayı fark ediyoruz. Her resimde nokta büyüyor ve biz bunun bir ada olduğunu anlıyoruz. Adadan sonra evler beliriyor. Bu evlerden birinde bir çocuk bir paket alıyor. Büyükçe olan bu paketin bir hediye paketi olduğunu anlıyoruz. Çocuk, hediye paketini açamıyor. Paketi her açtığında yeni bir paket daha ortaya çıkıyor. İşin içinden çıkamayınca arkadaşlarına danışıyor. En sonunda hep birlikte paketin sonuna ulaşıyorlar ve bu paketten bir yumurta çıkıyor. Yumurta çatlıyor ve içinden bir kuş çıkıyor. Kitabı incelerken ana kahramanımıza isim takmak, onu kitap bittikten sonra farklı maceralara yollamak oldukça keyifli olacaktır.

İkinci kitabımız Kırmızı Ringa. Kitap bir parkta yaşayan çeşitli canlıların hayatlarından kesitler sunuyor. Bu canlılardan bazıları normalde hiç dikkatimizi çekmeyecek küçüklükte. Yazarımızın bu kitapta bize anlatmaya çalıştığı, her yerde farklı bir hikayenin aslında var olduğu. Bu hikayeler küçük ayrıntılarda olsalar bile, yanı başımızda bir yerdeler. Kitap iki kısımdan oluşuyor. İlk kısım sadece görsellerden oluşurken, ikinci kısımda yazılı olarak hikayeler de anlatılıyor. İlk kısmı kendi hayal gücümüzle doldururken, ikinci kısımda yazarın hayal gücü ile kendi sözcüklerimizi karşılaştırabiliriz. Keyifli okumalar !

 

The Wave  bahsetmek istediğimiz bir diğer sessiz kitap. Bu güzel kitabın konusu sahildeki bir kız çocuğunun dalgalar ve martılar ile yaşadığı kısa bir macerayı bize görselleştiriyor. Kitap bir sessiz kitap olduğu için, hikayeyi kitap ile beraber kurgulayacaksınız. Harika hikayeler çıkacağına eminiz! Kitabın görselleri o kadar güzel ki! Çocuklar ile keyifli vakit geçirmenin yanında yetişkinlerin de başucu kitaplarından biri olacağını düşünüyoruz, ki bizim başucu kitaplarımızdan biri haline çoktaaaan geldi !

Kitap Türkiye’de Pandora Kitap Evi tarafından satışa sunuldu, dilerseniz Amazon.com’ dan da edinebilirsiniz. Ayrıca, aşağıda kitabın görsellerinin birleştirildiği Youtube videosunun da linkini bulabilirsiniz.

Kitabı tasarlayan kişi Suzy Lee. Kendisi, Camberwell College of Arts’dan mezun bir tasarımcı. Uzmanlığı kitap tasarımları üzerine. Yaptığı işler hem ülkesi Güney Kore’de hem de dünya çapında ödüllü. Kendisi hakkında detaylı bilgi ve diğer kitaplarını internet sitesi ;

http://www.suzyleebooks.com/home.htm ‘ de bulabilirsiniz.

 

 

Bahsetmek istediğimiz diğer bir sessiz kitap Şemsiye. Küçük bir köpeğin bulduğu kırmızı şemsiye ile oradan oraya savrularak gezindiği dünyayı, kendi hikayelerimizle izliyoruz ! Kırmızı şemsiye, köpeği o kadar uzaklara götürür ki, küçük dostumuz kendini kutuplarda bulur. Tabii kitap sessiz olduğu için, başına neler geldiğini de sizlerden dinleyeceğiz 🙂

Kitabın görselleri ve kurgusu Ingrid & Dieter Schubert tarafından hazırlanmış. Çiftin beraber hazırladıkları onlarca kitap, 21 ayrı ülkede yayınlanmış. Dilerseniz İnternet siteleri www.ingriddieterschubert.com’ dan haklarında daha ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. Kitap Türkiye’de Kuraldışı Çocuk tarafından yayınlanıyor. Çocuklar ile beraber, bu sessiz kitapta onlarca farklı hikaye kurgulayabileceğinizden eminiz! Keyifli okumalar !

 

Başka bir sessiz kitabımız Büyük Orman Avcıları. Çizeri Dennis Nolan, tasarımcı ve yazar. Çizdiği onlarca eser ile  Commonwealth Club of California ve Golden Kite Picture-Book gibi uluslararası çeşitli ödüllere sahip. Kitap Türkiye’de Abm Yayınevi’den yayımlanıyor.

İlk sayfadan itibaren bizi heyecanlandıran bu kitapta ilk olarak, bir kabilede yaşayan küçük insanları görüyoruz. Bir grup köyden ayrılarak bir yolculuğa çıkıyor ve birçok hayvanla karşılaşıyor, maceralara atılıyorlar. Sonunda ise, kamp ateşi başında marsmelov yiyen bir çocuğun paketinden bir tane marşmelov alarak köylerine geri dönüyorlar. Bu keyifli yolculukta hepinize güzel maceralar dileriz !

Kitap üç yaştan itibaren çocuklar ile birlikte kurgulanabilir. Kitap farkındalığı arttıkça ve kelime dağarcığı zenginleştikçe kendilerini daha iyi ifade edeceklerdir. Hikayeyi birlikte kurgularken, çocukların yeni kelimeleri öğrenmelerinde destekleyici olabilirsiniz.

Kitap Önerileri – Travma

Sizler için farklı konularda kitap önerileri yapmaya devam ediyoruz ! Umuyoruz ki bugüne kadar paylaştığımız kitaplar yardımcınız olmuştur. Bu sefer belirlediğimiz konu travma. Erken çocuklukta tanık olunan her türlü deneyim, çocukların hayatlarında uzun vadede etki yapıyor. Travma ya da benzer durumları tecrübe etmiş çocuklar için çeşitli tedavi yöntemleri uygulanıyor. Tüm bunların yanında çocuklar ile okunacak güzel kitaplar, çocukların duygularını iyi ifade etmelerinde büyük yardımcı olacaktır. Bunun yanında, kitaplardaki karakterler ile kendilerini özdeşleştirebildikleri için, benzer duyguları yaşayanların sadece kendileri olmadıklarını bileceklerdir . Tekrardan keyifli okumalar !

Travma konusunda belirlediğimiz ilk kitabımız Çok Kötü Bir Şey Oldu. Margaret M. Holmes’in yazdığı kitabımızın çevirmeni Ayça Erdem. Yayınevi ise Okuyan Us. Sherman bir gün çok kötü bir şeye şahit olur. Şahit olduğu görüntüleri bir türlü aklından çıkaramaz. Karnı sürekli ağrıyordur, eskisi gibi eğlenemiyordur ve yemek yiyemiyordur. Bu durum devam ederken bir gün olanları konuşabileceği biriyle tanışır. Okulda sürekli problem yaşadığı için rehberlik servisine gönderilmiştir ve rehberlik öğretmeni ile yaptıkları zamanla davranışlarını değiştirebilmesini sağlamıştır.

Kitap American Psychological Association (APA)’un önerdiği kitaplardan. APA bünyesinde binlerce psikolog, psikiyatr, eğitimci ve farklı yardımcı sosyal bilim dallarında uzman barındıran, Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan psikoloji çalışmalarını temsil eden profesyonel bir vakıftır. Psikoloji alanında dünyadaki en güvenilir oluşumlardan biri kabul edilir.

Bahsetmek istediğimiz ikinci kitabımız Duygularıyla Arkadaş Olan Çocuk. Kitabımızın yazarı Laura Rubenstein. Yazar Illinois School of Professional Psychology mezunu bir psikolog. Duygu farkındalığı ve duyguları sağlıklı dışa vurum üzerine çalışan yazarımız, yoga ve meditasyon ile de oldukça ilgili. Kendisi hakkında detaylı bilgiyi ; https://therapists.psychologytoday.com/rms/name/Lauren_Rubenstein_PsyD,RYT,JD_Bethesda_Maryland_152109  bu adresten bulabilirsiniz. Kitabımızın çevirmeni Semih Yeniçeri ve yayınevi Okuyan Us. Diğer kitabımızın da olduğu gibi, Duygularıyla Arkadaş Olan Çocuk da APA’nın önerdiği kitaplar listesinde.

Kitap, bir çocuğun duygularıyla sanki yabancı birileriyle tanışır gibi tanışmasını anlatıyor. Bu sayede çocuk duygularının farkına varıyor, onlar ile muhabbet ediyor ve sonunda kendini anlamlandırıyor. 4-8 yaş grubunun kendi duygularını anlamlandırmasına ve uygun şekilde ifade edebilmesine yardımcı olacağını düşünüyoruz. Keyifli okumalar !

Bahsetmek istediğimiz bir diğer kitap ise Dedemi Özlüyorum. Çocukları etkileyen en önemli travma durumlarından biri, çocuğun yakın çevresinden birinin ölmesi ya da bir şekilde hayatından çıkmasıdır. Çocuğun bu durum ile başa çıkabilmesi, duygularının farkında olması ile yakından ilgili. Dedemi Özlüyorum’ da yazarımız, artık hayatta olmayan dedesini çok özleyen bir çocuğun hikayesini dile getiriyor. Aile büyüklerinden birini kaybetmiş çocuklar, kendileri ile örtüştürecekleri bu hikayede ölümün hayatın bir parçası oluşunu, yakınlarını kaybeden başka çocukların da olduğunu anlayacaklardır.

Kök Yayıncılıktan çıkan ve  4-8 yaş duygu farkındalığı için önerdiğimiz kitabın yazarı Gülçin Alpöge. Yazar, İstanbul ve New York Üniversitelerinde Edebiyat üzerine eğitim aldı. Türkiye’ye döndükten sonra çeşitli anaokullarında çalıştı. 1980 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nde eğitim vermeye başladı. bu süreçte çocuk kitaplarının yanında, çeşitli akademik yayına da imza attı. Halen Boğaziçi Üniversitesi Temel Eğitim Bölümü’nde yarı zamanlı ders vermektedir. Kendisi hakkında detaylı bilgiyi ; http://www.gulcinalpoge.com/tr/ozgecmis adresinden bulabilirsiniz.

Ölüm temalı kitaplara bir diğer önerimiz, Milly, Molly ve Emre’nin Tohumları. Tudem yayınları’nın Milly ve Molly serisinin bir parçası olan kitap, Milly ve Molly’in sınıf arkadaşlarından birinin artık okula gelmediğini fark etmeleri ile başlar. Öğretmenleri, sınıf arkadaşları Emre’nin bir daha sınıfa asla gelmeyeceğini söyler. Arkadaşlarının öldüğünü anlayan çocuklar üzüntülerini yaşamaya başlarlar. Bu süreçte, Emre’nin en sevdiği bitkinin tohumlarını bulan sınıf arkadaşları onları ekmeye karar verir. Ölüm ve yeniden doğuşun etkili bir anlatımla dile getirildiği hikayemiz, 8-10 yaş için ideal. Keyifli okumalar !

Duygu farkındalığı üzerine bahsetmek istediğimiz diğer kitabımız Eyvah Kalbim Kırıldı. Kitap ile beraber kalbi ‘pıt’ diye kırılan bir kız çocuğunun, kalbi kırıldıktan sonra yaşadıklarına yolculuk ediyoruz. Bu yolculukta, duygularını fark eden küçük kız, kırılan kalbini tamir etmek için farklı şeyler deniyor ve en sonunda kendine uygun bir yol keşfediyor. Kitap +5 yaş için uygun. Okul öncesi dönem ve okumaya yeni başlayan çocuklar için uygun.

Kitabın yazarı ve görsellerinin sahibi Elif Yemenici Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi, ardından Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Baskı Sanatları Bölümü ve İletişim Fakültesi Sinema ve Televizyon bölümlerini okudu. Yazar halen çeşitli sanat oluşumları içerisinde eserler veriyor. Yazar hakkında ; https://www.behance.net/elifyemenici adresinden bilgi alabilir, yaptığı diğer işleri görebilirsiniz! Keyifli okumalar !

 

 

 

Kitap Önerisi-Zorbalık

Sizler için belirlediğimiz konular üzerinden kitap önerileri yapmaya devam ediyoruz J

Bu yazımızda bahsetmek istediğimiz konumuz zorbalık ve bu konuda çocuklarımıza okuyabileceğimiz kitaplar. Zorbalığı kısaca zorlama yoluyla başkaları üzerinde egemenlik, başka birini istemediği davranışlara zorlama olarak tanımlayabiliriz. Bu davranış durumunun yanlışlığını küçük yaştan itibaren kavramak, sağlıklı sosyal-duygusal gelişime katkı sağlayacaktır. Zorbalık konusunda şimdilik önerdiğimiz iki kitabımız var. Köstebek Kuki ve Kalebozan Karlo.

Kalebozan Karlo’nun yazarı Eva Montanari. Yazarımız State Institute of Art and the
European Institute of Design üniversitelerinden tasarımcı olarak mezun olmuş. Öğrencilik yıllarından beri çocuklar için çizim yapıyor ve aynı zamanda onlar için yazıyor. Yazarın kitapları Almanya, İngiltere, Tayvan gibi pek çok ülkede yayımlanmış, farklı dillere çevrilmiş. Kitabımızı Türkçeye Esin Güngör çevirmiş.

Kitap,farklı ülkelerden gelen çocukların aynı sahilde oynarken yaptıkları eserleri bozan Karlo’nun arkadaşlarına yaptığı zorbalığı konu ediyor.. Karlo tüm çocukların eserlerini bozar ve onları aşağılayıcı sözler sarf eder. Bunun üzerine çocuklar Karlo’dan uzaklaşınca hikayenin seyri değişir. Kitabı dört yaşından büyük çocuklar için uygun. Çocuğunuz ile okurken kitap hakkında konuşmanızı, Karlo’nun yaptığı hatayı ve  değişim sürecini vurgulamanızı öneririz. Keyifli okumalar!

Bahsetmek istediğimiz bir diğer kitap ise Köstebek Kuki. Kitabın yazarı Betül Sayın,1982’de İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin (bugün Mimar Sinan Üniversitesi) Mimarlık Bölümü’nden mezun. Bugüne kadar çocuklar için pek çok eser resimledi. Yazarın aldığı birçok ödülün yanı sıra,Köstebek Kuki Çocuk ve Gençlik Yayınları  Derneği tarafından 2007 yılında Ey İyi Resimli Öykü Kitabı seçildi.

Köstebek Kuki, ormanda yaşadığı arkadaşlarını üzecek şekilde davranır. En yakın arkadaşı Fare’ye bile onu çok üzecek sözler sarf eder. Tüm bu davranışlarının sonucunda arkadaşları Kuki’den uzaklaşınca hikayenin seyri değişir. Kitabı dört yaş ve üzeri için daha uygun olacağını düşünüyoruz. Keyifli okumalar dileriz!